Bel voor vrijblijvende informatie

Extra kussens veroorzaken vaak extra druk

Decubitus of doorzitten (in het geval van Veelzitters) is het ontstaan van wonden ten gevolge van teveel druk en/of schuifkrachten op het weefsel. Veelvoorkomende plekken zijn de zitbeenderen en het stuitbeen. Kleine bloedvaatjes worden dichtgedrukt, waardoor zuurstof en voedingsstoffen het weefsel onvoldoende bereiken: het weefsel sterft af. Veelvoorkomend misverstand is dat Decubitus ofwel Doorzitten wordt gezien als een huidprobleem: ook onderhuids weefsel en zelfs spieren raken aangedaan. Een aantal factoren die bijdragen aan het ontstaan van decubitus zijn de duur van de druk op het weefsel, de kracht van de druk- of schuifkrachten, voedingstoestand, mate van bewustzijn, mobiliteit, doorbloeding, het gewicht van de persoon, weefseltolerantie en medicijngebruik. Problematisch in dat rijtje zijn nog altijd de druk- of schuifkrachten. Maar al te vaak wordt er door zorgverleners een kussen aangerukt dat drukverlagend werkt. Een lukraak geplaatst  (traagschuim) kussen vergroot de zithoogte voor de belanghebbende vaak fors. Dat daardoor de schuifkrachten op het zitvlak in veel gevallen juist meer toenemen dan afnemen, realiseert men zich vaak niet.

Veelzitter Mevrouw Vos en haar zitprobleem

Het verloop als het volgende is klassiek: De belanghebbende, laten we die hier even Mevrouw Vos noemen, is geen klagerig type en heeft haar leven lang (bouwjaar 1925) rechtop gezeten, als ze niet hard aan het werk was of slapend in bed. Precies zoals haar moeder voor haar dat deed. Voeten aan de grond, rechte rug en schouders naar achter. Maar Mevrouw Vos heeft nu vanwege haar algemene ouderdomsklachten wat klachten gekregen zoals het moeizaam opstaan vanuit haar gemakkelijke stoel waar ze wel 20 jaar plezier van heeft gehad. Haar moeder had nooit een opstaprobleem, want zij heeft nooit zo oud ‘mogen’ worden als haar dochter, vandaar. Door het moeilijk opstaan (zeg maar ophijsen) raakten de schouders van mevrouw Vos overbelast. Mevrouw kan weinig anders dan jammerlijk concluderen dat haar gemakkelijke stoel niet meer voldoet.

Hoge stoel voor makkelijk opstaan zit niet lekker

Dus hebben de kinderen haar voor haar verjaardag een mooie stoel kado gedaan. Een hoge, zodat het opstaan geen probleem meer vormt. Zonder elektrisch gedoe, want ‘dat gaat onze moeder toch niet gebruiken’.  En inderdaad: jarige Jet vliegt op haar verjaardag als een kievit uit haar hoge stoel op om de visite van koffie en taart te voorzien.  Probleem verholpen? Nu ze de dag, grotendeels zittend, met haar knieën onder het bekken gepositioneerd doorbrengt, is haar sta-op-probleem goed onder controle, ja. Maar mevrouw Vos ervaart nu toenemende pijn in de lage rug en op het zitvlak merkt ze toch wel dat het na te lang zitten wat gaat jeuken. Soms dommelt ze wat in slaap en dan voelt ze zich bijna schuldig als ze opschrikt, want dan is ze onderuit gezakt en dat is natuurlijk geen gezicht. En sinds de nieuwe stoel gaat ze eerder naar bed dan vroeger, want ze lijkt wel eerder moe dan vroeger. Maar dat vertelt ze niemand, want dat hoort nou eenmaal bij ouder worden en ze wil niet klagen, maar dragen.

Niet lekker zitten gaat fout

Mevrouw is niet heel erg fit en heeft de laatste tijd wat lichaamsgewicht ingeleverd. Dus de huid op het zitvlak plooit wat. Op zekere dag is de jeuk op het zitvlak verergert en een thuiszorgmedewerker ontdekt dat mevrouw langwerpige decubitus-plekken op haar zitvlak heeft. Er wordt direct gehandeld, want decubitus is een serieus probleem. In de thuiszorgwinkel wordt een traagschuim kussen opgehaald dat daar geleend kan worden. 5 cm dik. De kwaliteit van dat traagschuim is echter niet je dat en de boot is aan, want mevrouw zit nu weer 5cm hoger op haar nieuwe stoel en de schuifkrachten op het zitvlak en lage rug zijn juist nog verder toegenomen. Gelukkig wordt er een gespecialiseerd decubitusverpleegkundige bijgehaald en het probleem wordt nu goed aangepakt.

Gevolg én oorzaak decubitus bestrijden

Het advies voor mevrouw Vos zou kunnen zijn: een lage stoel op haar lichaamsmaten om goed op te kunnen zitten met de zitting in een wigverstelling, dat betekent dat mevrouw Vos niet uit haar stoel voorover glijdt door de zwaartekracht, maar dat ze er juist goed gesteund achterin in blijft zitten. De schuifkrachten zijn hierdoor minimaal. Decubitus hoeft niet te ontstaan bij veel zituren. Dat mevrouw daardoor niet eenvoudig op zou kunnen staan is te verhelpen, door haar stoel dan toch te voorzien van die handige sta-op-functie. Hadden de kinderen dat maar geweten voordat ze haar,  goedbedoeld, die hoge stoel kado deden.

Belang goed zitadvies

De antipathie die mensen voelen tegen hulpmiddelen zoals bijvoorbeeld sta-op-stoel die (volledig op maat gemaakt en voorzien van een kantelverstelling) een levensloopbestendig karakter heeft, is volstrekt te begrijpen. Het accepteren van de beperkingen die nu eenmaal horen bij het ouder worden; het is verdraaid ingewikkeld. Wanneer belanghebbenden echter een goed zitadvies overnemen dat met aandacht en de juiste hulpmiddelen wordt verstrekt, bewijzen ze zichzelf wel een enorme dienst. Men voorkomt ergere problematiek. Decubitus ofwel Doorzitten ontstaat noch verdwijnt vanzelf!

Zolang wij ons in ouder wordend Nederland pas over goed zitten voor Veelzitters druk gaan maken wanneer de mevrouwen Vos met de billen bloot gaan bij de decubitusverpleegkundige, zal het ten aanzien van Decubitus ofwel Doorzitten nog neerkomen op heel veel symptoombestrijding en weinig preventie.